Orzeczenie o spektrum autyzmu, formalnie nazywane orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, daje uczniowi podstawę do nauki dostosowanej do jego potrzeb. Na jego podstawie szkoła przygotowuje indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET), organizuje zajęcia specjalistyczne i zmienia warunki pracy na lekcjach. Dokument niczego nie uruchamia sam z siebie, bo działa dopiero wtedy, gdy trafi do szkoły, a zespół zacznie według niego pracować.
W skrócie
- Nazwa dokumentu: orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydawane ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera.
- Instytucja: publiczna poradnia psychologiczno-pedagogiczna.
- Skutek w szkole: IPET, zajęcia specjalistyczne i dostosowanie warunków kształcenia.
- Czas obowiązywania programu: IPET opracowuje się na okres, na jaki wydano orzeczenie, nie dłuższy niż etap edukacyjny.
Które orzeczenie jest potrzebne w szkole?
Do organizacji nauki potrzebne jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, które wydaje publiczna poradnia psychologiczno-pedagogiczna. Orzeczenie o niepełnosprawności, wydawane przez zespół do spraw orzekania, służy głównie do uzyskania świadczeń finansowych, ulg i uprawnień pozaszkolnych. Rodzice często mylą oba dokumenty, więc warto je rozróżnić.
| Dokument | Kto wydaje | Do czego służy |
|---|---|---|
| Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego | publiczna poradnia psychologiczno-pedagogiczna | organizacja nauki, IPET, zajęcia terapeutyczne w szkole |
| Orzeczenie o niepełnosprawności | powiatowy lub miejski zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności | świadczenia finansowe, ulgi i uprawnienia pozaszkolne |
Nazwa „orzeczenie o spektrum autyzmu” funkcjonuje potocznie. W rozporządzeniu o organizowaniu kształcenia dzieci i młodzieży niepełnosprawnych autyzm, w tym zespół Aspergera, jest wskazany jako powód wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. To właśnie ten dokument zobowiązuje szkołę do zapewnienia uczniowi odpowiednich warunków, terapii i metod pracy.
Co dzieje się w szkole po przekazaniu orzeczenia?
Orzeczenie trafia do dyrektora szkoły, który powołuje zespół nauczycieli i specjalistów do przygotowania IPET i harmonogramu wsparcia. Rodzice są zapraszani do współpracy na każdym etapie. Plan może być zmieniany w trakcie roku, jeśli zmienią się potrzeby ucznia.
IPET opracowuje się na okres, na jaki wydano orzeczenie, nie dłuższy jednak niż etap edukacyjny. Zgodnie z rozporządzeniem program określa między innymi zakres współpracy nauczycieli i specjalistów z rodzicami oraz sposób dostosowania warunków kształcenia do rodzaju niepełnosprawności ucznia. W zależności od potrzeb może też przewidywać, że wybrane zajęcia edukacyjne odbywają się indywidualnie albo w grupie liczącej do 5 uczniów.
Jakie wsparcie wynika z orzeczenia w szkole ogólnodostępnej?
Z orzeczenia wynika prawo do kształcenia dostosowanego do potrzeb ucznia, a szkoła ma je zorganizować na podstawie tego dokumentu. Obejmuje to indywidualizację nauczania, pomoc specjalistów, zajęcia terapeutyczne oraz dostosowanie warunków i metod pracy. Uczeń może też korzystać z pomocy nauczyciela współorganizującego kształcenie.
W szkole ogólnodostępnej, w której uczy się dziecko z orzeczeniem wydanym ze względu na autyzm, przepisy przewidują dodatkowe zatrudnienie nauczyciela z kwalifikacjami z zakresu pedagogiki specjalnej, specjalisty lub pomocy nauczyciela, z uwzględnieniem zaleceń zawartych w orzeczeniu. Nauczyciel taki pracuje razem z nauczycielem prowadzącym lekcję i pomaga dobierać formy pracy. O zakresie wsparcia przesądzają zalecenia zapisane w orzeczeniu.
Jak orzeczenie zmienia ocenianie w klasie?
Orzeczenie i IPET stanowią podstawę dostosowań w ocenianiu, dzięki czemu szkoła dopasowuję formę oceny do możliwości ucznia (wymóg zgodny z art. 44c ustawy o systemie oświaty). Zmieniać się mogą treść zadań, tempo, sposób pracy i kryteria. Przykładem są alternatywne zaliczenia, takie jak projekt, prezentacja lub rozmowa.
W naszej szkole narzędzia i sposoby oceniania są dobierane do potencjału uczniów. Stosujemy ocenę opisową, która wskazuje, co się udało i co warto poprawić. Postępy dziecka odnosimy do jego własnych możliwości i celów zapisanych w IPET.
Jak orzeczenie działa w niepublicznej szkole terapeutycznej?
W niepublicznej szkole terapeutycznej orzeczenie jest warunkiem przyjęcia i podstawą pracy zespołu. W naszej szkole na Wilanowie uczą się dzieci z orzeczonym autyzmem, niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim oraz różnymi trudnościami rozwojowymi. Podstawą przyjęcia jest aktualne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.
Na tej podstawie zespół specjalistów tworzy IPET, który łączy naukę z terapią, a rodzice uczestniczą w jego tworzeniu i modyfikowaniu. Zajęcia odbywają się w kameralnych klasach, a nauczyciele współpracują z psychologami, logopedami i terapeutami integracji sensorycznej. Uczniowie korzystają z sali do integracji sensorycznej, a dodatkowa pomoc psychologiczno-pedagogiczna jest realizowana między innymi w formie zajęć pozalekcyjnych.
Co rodzic może zrobić, żeby orzeczenie zadziałało w praktyce?
Rodzic może przekazać orzeczenie dyrektorowi, uczestniczyć w tworzeniu IPET i dostarczyć zespołowi opis codziennego funkcjonowania dziecka. Szkoła przygotowuje plan, ale to rodzice znają reakcje dziecka na hałas, zmiany i zmęczenie. Ich wiedza uzupełnia dokumentację z poradni.
Przydatne są następujące działania:
- Przekazanie dokumentu: orzeczenie trafia do dyrektora szkoły, który powołuje zespół.
- Udział w tworzeniu IPET: rodzice uczestniczą w ustalaniu celów i form wsparcia.
- Opis funkcjonowania dziecka: preferencje sensoryczne, sygnały przeciążenia i skuteczne sposoby wyciszenia.
- Śledzenie zmian: sprawdzanie, czy IPET jest modyfikowany, gdy zmieniają się potrzeby ucznia.
IPET jest dokumentem żywym, więc zespół aktualizuje go w trakcie roku. Zmiana potrzeb dziecka lub jego postępy są dobrym powodem do rozmowy ze szkołą. W naszej szkole takie rozmowy odbywają się regularnie, bo rodzice są stałym partnerem zespołu.
Podsumowanie
- Dwa różne dokumenty: orzeczenie o kształceniu specjalnym służy nauce, a orzeczenie o niepełnosprawności świadczeniom i ulgom.
- Skutek w szkole: IPET, zajęcia rewalidacyjne, ipet
- specjalistyczne i dostosowanie warunków kształcenia.
- Ocenianie: forma i kryteria oceny dopasowane do możliwości ucznia.
- Rola rodzica: przekazanie dokumentu, udział w IPET i opis codziennego funkcjonowania dziecka.
Sprawdź również nasz artykuł o tym Jak uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności dla dziecka w spektrum?