Nauczyciel wspomagający pomaga uczniowi z autyzmem uczestniczyć w lekcji na jego warunkach, bo dostosowuje tempo, formę zadań i sposób komunikacji. W naszej szkole na Wilanowie pracują nauczyciele wspomagający, którzy są wykwalifikowanymi pedagogami specjalnymi i współpracują z psychologami, logopedami oraz terapeutami integracji sensorycznej. Od orzeczenia zależy, ile wsparcia uczeń otrzyma i w jakiej formie.
W skrócie
- Nazwa w przepisach: nauczyciel współorganizujący kształcenie, a określenie „wspomagający” funkcjonuje potocznie.
- Kwalifikacje: przygotowanie z zakresu pedagogiki specjalnej.
- Zadania: indywidualizacja pracy, wsparcie w relacjach z rówieśnikami i czuwanie nad poczuciem bezpieczeństwa ucznia.
- Zakres wsparcia: wynika z zaleceń w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i z IPET.
Kim jest nauczyciel wspomagający według przepisów?
W przepisach oświatowych ta funkcja nazywa się nauczycielem współorganizującym kształcenie, a określenie „wspomagający” jest nazwą potoczną. Podstawą jest rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Takim nauczycielem może być osoba z kwalifikacjami z zakresu pedagogiki specjalnej.
Dla uczniów z orzeczeniem wydanym ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera, przepisy mają szczególne znaczenie. W szkołach ogólnodostępnych, w których uczy się takie dziecko, przewidują one dodatkowe zatrudnienie nauczyciela z kwalifikacjami z pedagogiki specjalnej, specjalisty, asystenta nauczyciela lub pomocy nauczyciela. W innych przypadkach potrzebna jest zgoda organu prowadzącego, a samo zalecenie w orzeczeniu nie wystarcza (więc nie każde dziecko z orzeczeniem ma obok siebie dodatkowego nauczyciela).
Co nauczyciel wspomagający robi podczas lekcji?
Nauczyciel wspomagający pracuje razem z nauczycielem prowadzącym lekcję i pomaga uczniowi wykonać zadania na jego warunkach. Uczestniczy w zajęciach edukacyjnych, a nauczycielowi pomaga w doborze form i metod pracy z uczniem niepełnosprawnym. Gdy zachodzi potrzeba, prowadzi także zajęcia określone w IPET, w tym rewalidacyjne
W codziennej pracy z uczniem ze spektrum autyzmu wsparcie obejmuje:
- Indywidualizację pracy: dostosowanie tempa i formy zadań do możliwości ucznia.
- Wsparcie społeczne: pomoc w nawiązywaniu relacji z rówieśnikami i łagodzenie sytuacji konfliktowych.
- Poczucie bezpieczeństwa: obserwowanie stanu emocjonalnego dziecka i szybka reakcja przy przeciążeniu sensorycznym.
Szybka reakcja ma tu duże znaczenie, bo przeciążenie sensoryczne (nadmiar bodźców, z którym dziecko nie może sobie poradzić) bywa poprzedzone widocznymi sygnałami. Nauczyciel obserwuje takie oznaki, jak zakrywanie uszu czy wycofywanie się z kontaktu. Zaproponowana na czas przerwa w spokojnym miejscu pomaga uniknąć trudnej sytuacji.
Czy nauczyciel wspomagający odsuwa dziecko od grupy?
Nie, dobrze zorganizowane wsparcie ma ułatwiać dziecku udział w grupie. Dobry nauczyciel wspomagający pracuje dyskretnie, a jego zadaniem jest wspieranie integracji. Wspierający dorosły nie tworzy „klasy w klasie”.
Celem jest coraz większa samodzielność ucznia w kontaktach z rówieśnikami. Nauczyciel pomaga nawiązywać relacje i łagodzi sytuacje konfliktowe, a pomoc zmniejsza się wraz z postępami dziecka. Kameralna klasa daje do tego dobre warunki, bo mała grupa jest bezpiecznym środowiskiem do ćwiczenia kontaktów społecznych.
Jakie kwalifikacje ma nauczyciel wspomagający w naszej szkole?
Nauczyciel wspomagający w naszej szkole jest wykwalifikowanym pedagogiem specjalnym. Osoba na tym stanowisku ma wykształcenie z zakresu pedagogiki specjalnej, na przykład oligofrenopedagogiki (pedagogiki osób z niepełnosprawnością intelektualną), tyflopedagogiki (pedagogiki osób niewidomych i słabowidzących) lub pedagogiki terapeutycznej. Takie przygotowanie jest wymagane przez przepisy.
Nauczyciel nie pracuje sam. W naszej szkole współpracuje z psychologami, logopedami i terapeutami integracji sensorycznej oraz z zespołem, który opracowuje IPET. Dzięki takiej współpracy umiejętności ćwiczone na terapii wracają na lekcje.
Jak nauczyciel wspomagający współpracuje z rodzicami?
Współpraca opiera się na regularnym dialogu, w którym rodzice dowiadują się o postępach, sukcesach i ewentualnych trudnościach dziecka. Nauczyciel współorganizujący kształcenie zwykle uczestniczy w pracach zespołu, który przygotowuje wielospecjalistyczną ocenę poziomu funkcjonowania ucznia (WOPFU) oraz IPET. W naszej szkole rodzice biorą udział w tworzeniu i modyfikowaniu IPET dwa razy w roku szkolnym.
IPET powstaje na podstawie zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i jest dopasowany do mocnych stron oraz wyzwań ucznia. Dokument opracowuje zespół specjalistów pracujących z dzieckiem. Rodzic wnosi do niego wiedzę, której nie ma w papierach, na przykład o tym, co dziecko uspokaja, a co je przeciąża.
Jak sprawdzić, ile wsparcia dziecko otrzyma w szkole?
Zakres wsparcia wynika z zaleceń zapisanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Przepisy nie określają, ile godzin nauczyciel ma pracować z jednym uczniem, dlatego organizację wsparcia ustala dyrektor placówki na podstawie orzeczenia. Rodzic powinien więc poznać te ustalenia przed wyborem szkoły.
Przed podjęciem decyzji o szkole warto ustalić:
- Zalecenia z orzeczenia: co dokument przewiduje w zakresie dodatkowego nauczyciela i zajęć specjalistycznych.
- Kwalifikacje: wykształcenie z zakresu pedagogiki specjalnej osoby, która będzie wspierać ucznia.
- Częstotliwość spotkań o IPET: jak często zespół i rodzice omawiają program.
- Sposób kontaktu: jak szkoła informuje rodziców o postępach i trudnościach.
W naszej szkole przyjmujemy dzieci z aktualnym orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, a IPET omawiamy z rodzicami dwa razy w roku szkolnym. Szkoła na Wilanowie przyjmuje uczniów z całej Warszawy. Informacje o zapisach znajdują się na stronie szkoły.
Podsumowanie
- Nazwa i kwalifikacje: nauczyciel współorganizujący kształcenie z przygotowaniem z pedagogiki specjalnej.
- Rola na lekcji: indywidualizacja pracy, wsparcie w relacjach i szybka reakcja na przeciążenie.
- Zakres wsparcia: wynika z orzeczenia, a jego organizację ustala dyrektor.
- Współpraca z rodzicami: regularny dialog i udział w tworzeniu IPET.